Aardappelplaag : waarschuwing en bestrijding (syn aardappelziekte, phytophthora)
door Plantaardig op 7 Jun, 2009 in Aardappelen, Ziekten Plagen |
|
Het is tijd om, zoals ieder jaar, dit bericht weer eens op de voorpagina te zetten. De afgelopen week en zelfs weken bleven we gespaard van infectiekans. Droog weer met oostenwind en noordenwind is immers geen “aardappelziekteweer”. Al bij al was de ziektedruk tot nu dus nog steeds relatief laag. Er zijn al vlekken gesignaleerd her en der in Vlaanderen, maar eigenlijk op niet zoveel plaatsen. Bekijk het kaartje van België.
Deze week wordt het echter vochtig en ongeveer 20°C en regent het. Dit is ideaal voor de infectie door aardappelplaag. Met de regen van vandaag, zondag, stijgen de infectiekansen dan ook deze week zienderogen. De zware en algemene infectiekansen van dit weekend zullen tegen het einde van de week ontluiken. Het is tijd om voor eind deze week preventieve maatregelen te nemen.
Wie nog niet behandeld heeft die moet het dan ook zeker voor vrijdag doen. Ook wie al eens behandelde herhaalt dit nu toch best.
We krijgen regelmatig wat regen te verwerken. De nachten zijn ook warmer. Dat betekent extra kans voor aantasting van Phytophthora. Als de bladeren van aardappelen gedurende een bepaalde tijd nat blijven, dan is de kans op de kieming van de sporen van de schimmel groot. Een preventieve bestrijding moet nu zeker uitgevoerd worden, indien nog niet gebeurd.
Preventief
Het is zaak de kieming van de sporen van de aardappelplaag voor te zijn. In principe moet de behandeling tijdig gestart worden zodat ook de onderste bladeren beschermd worden. Dit is nog moeilijk te verwezenlijken als het gewas helemaal dicht gegroeid is en al in bloei staat. Best wordt met de bespuiting begonnen als de planten elkaar in de rij beginnen te raken.
Indien er al aardappelplaag aanwezig is moeten de zieke plekken zo grondig mogelijk verwijderd worden en onmiddelijk gevolgd worden door een bespuiting. Zo kan je de kieming van sporen – (afkomstig van de zieke planten) - op het gezonde aardappelloof voorkomen.
Bespuiting
Gebruik bij de bespuiting voldoende water zodat het loof volledig nat wordt. De planten goed bevochtigen, maar afdruipen van de spuitvloeistof voorkomen. Dit betekent bij een volgroeid gewas meestal zo’n tien later water per 100 m².
De aandroogtijd van de middelen schommelt, afhankelijk van het middel, tussen de 1 en maximaal 6 uur. Het hoeft dus geen hele dag droog te blijven vooraleer een behandeling kan uitgevoerd worden. Een viertal uur is meestal voldoende.
Hou rekening met de wachttijd van het product, meestal twee tot drie weken voor het oogsten. Vooral belangrijk bij de vroege aardappelen. Behandel enkele rijen die je binnenkort wenst te oogsten dan maar niet.
Bespuiting gebeuren bij vochtig, warm weer met bijna dagelijks regen op zijn minst wekelijks. Bij normaal weer, toch op zijn minst drie keer deze junimaand. Daarna zou het ergste achter de rug moeten zijn, behalve bij de late aardappelen.
Het behoort tot de wettelijke plicht van iedere aardappelteler, professional of liefhebber, om de aardappelplaag te voorkomen en indien nodig te bestrijden!
Productkeuze
Vraag advies in uw professioneel (tuin)centrum omtrent de te gebruiken producten. Door het verschil in erkenningen tussen Vlaanderen en Nederland is het niet mogelijk hier producten te publiceren. Zo is bijvoorbeeld in België het gebruik van koperhoudende producten (contact, preventief) erkend in de biologische teelt van aardappelen, maar in Nederland niet.
Gebruik een afwisseling van minstens twee producten, liefst één met preventieve contactwerking die de kieming van de sporen verhindert en één met terugwerking (curatief) die de kieming van de sporen onderbreekt (moderne middelen).
De contactmiddelen : Preventieve behandeling zonder knolbescherming. (producten op basis van mancozeb, chloorthalonil en eventueel koperhoudende producten)
Contactmiddelen met knolbescherming
-beter regenbestendig
-preventieve werking, sterke werking tegen sporen.
Lokaal systemische of translaminaire middelen
- middelen die worden opgenomen door het gewas.
- weinig gevoelig voor afspoeling door regen.
Deze laatste twee bestaan steeds uit twee actieve stoffen, waarvan één een contactmiddel is. Zo kunt u ze ook herkennen.
Eerst en vooral voorkomen
Natuurlijk mogen wij de preventie van aardappelplaag niet uit het oog verliezen.
- Een ruime rijafstand zodat het loof goed kan opdrogen.
- Pas om de vier jaar terugkeren op hetzelfde perceel met aardappelen.
- Opslagplanten en afvalhopen verwijderen.
- Gekeurd pootgoed gebruiken (dit is op diverse ziekten en aantastingen gekeurd en onderzocht).
- Vroeg gewas (voorkiemen of vroeg rijpend ras nemen).
- Evenwichtige bemesting en juiste plantenafstand.
- Op percelen die aangetast zijn wordt het aangetast loof verwijdert, de knollen kunnen dan nog afrijpen. Het loof gaat mee met het huisvuil.
- Tolerante rassen kiezen. Let wel, resistentie bestaat niet!
De cyclus
(klik figuur voor groter)De ziekte verspreidt zich via sporen en overwintert in knollen en in afvalhopen. Oösporen zijn (geslachtelijke) overlevingssporen die in de grond en in loofresten achterblijven. Ze kunnen in de grond enkele jaren overleven. Aantasting door oösporen kunt u voorkomen door niet vaker dan eenmaal per 4 jaar op hetzelfde stuk tuin aardappelen of tomaten te telen. Als u ziek loof op de composthoop gooit en later de compost onderspit, verspreidt u de oösporen met de compost over uw hele tuin.
De gewone (ongeslachtelijke) sporen zijn de ziektekiemen die zich via de lucht verspreiden en zo de buurpercelen kunnen aantasten. Ze worden gevormd in het witte schimmelpluis op de onderkant van aangetaste bladeren en stengels. Verwijder daarom onmiddelijke aangetaste plantendelen.
Rassen en aardappelplaag
Vroeg
Vroege aardappelen zijn over het algemeen gevoelig voor aardappelplaag, vandaar een selectie van drie rassen die in deze groep behoren tot de minst vatbare voor aardappelplaag, zeker wat betreft overzetting naar de knol.
’Première’ – Kan zeer vroeg geoogst worden. Bloemige aardappel met gele gladde schil en lichtgeel vruchtvlees.
‘Prior’ – Vast in de kook. Geschikt voor kleigrond.
‘Fresco’ – Vroeg aardappel. Vastkokend. Zeer goede keukenaardappel, geschikt voor frieten. Lang bewaarbaar.
Halfvroeg
Eén ras is bijzonder tolerant tegen aardappelplaag en wordt zelfs aangeraden voor biologische teelt.
‘Sante’ Bloemige aardappel met lichtgeel vruchtvlees. Geschikt voor alle bereidingen. Goede bewaaraardappel.
Middenlaat en laat
‘Agria’, ‘Nicola’, ‘Charlotte’ zijn gekende, vrij tolerante soorten tegen aardappelplaag.
Bijzonder resistent tegen aardappelplaag zijn :
‘Ditta’, ‘Remarka’ , ‘Disco’, ‘Surprise’, ‘Allure’, ‘Aziza’ en ‘Texla’ , deze laatste heeft eigenlijk nooit last van aardappelplaag.
Waarom aardappelplaag voorkomen?
Niet alleen sterft het loof volledig af en zal de productie dus niet heel groot zijn. Het meest vervelende is dat een groot deel van de knollen ziek worden en niet meer geconsumeerd kunnen worden, ook tijdens de bewaring worden nog veel knollen ziek.
Kenmerken
Phytophthora herkent u aan bruinzwarte vlekken op het blad, waarbij aan de onderkant van het blad op de grens van ziek en gezond, groen weefsel onder vochtige omstandigheden wit schimmelpluis ontstaat. Op de stengels kunnen bruinzwarte vlekken ontstaan, die vaak beginnen in de bladoksels. Op de knollen vormt Phytophthora bruinachtige, iets ingezonken plekken; de knol is roestbruin verkleurd met ‘eilandjes’ van gezond weefsel. De knol verrot.
Tip : lees ook het artikel van Cor over aardappelplaag : klik hier
kenmerken aardappelplaag op het loof, klik om te vergroten
Kenmerken op de knol (uit het artikel Aardappelen met zwarte of bruine huid) klik op de foto om te vergroten.
Vul een e-mail adres in om regelmatig de nieuwste berichten over groenten en groenteteelt te ontvangen!
33 Reactie(s)van Lezers
Door Boeve Roger op 27 Mei Beantwoorden
Zijn “désirés” resistent tegen de plaag ? Daar is geen sprake van in het artikel !!
Dank-U
Door F.W.Weterings op 27 Mei Beantwoorden
Mijn ervaring is dat ik al meer als 10 jaar Junior biologische aardappels teel.
Altijd een goede oogst gehad, en nog nooit zieke aardappels gehad.
Ik heb altijd vijf kilo pootgoed dat zijn +_ 75 knollen en de opbrengst is +_ 80 kilo
Aardappels.
Mvg
Frans
Door Lonneu A. op 27 Mei Beantwoorden
jaarlijks plant ik het ras Granola, met heel goede resultaten, dit ras is nagenoeg bij mij ziekte resistent,
heb bijna nooit moeten spuiten!!
Door Henk Bukman op 27 Mei Beantwoorden
Dit jaar heb ik voor het eerst Sarpo Mira
Een nieuw ras uit Engeland dat voor 95% vrij is van phytophtora
Ben zeer benieuwd hoe het uitpakt
Door henk op 28 Mei Beantwoorden
hoi allemaal
ik heb al zo’n jaar of 4 Frieslanders en Eba’s. Ik zet de frieslanders 1 maart met doek en plastiek. Als mijn aardappels zo’n 20cm hoog staan sproei ik er water met melk er over, dat heb ik van een oude boer. Nooit geen zieke aardappels en altijd groter als van een ander de combinatie is : 3 liter calcium melk op 5 liter water.
succes deze zomer
Door Plantaardig op 30 Mei Beantwoorden
@ Iedereen : bedankt voor de tips!
@ Roger Volgens de rassencatalogus is Désirée tamelijk vatbaar in het loof maar tamelijk resisten in de knol
zie deze link
Door Jan Schrier op 1 Jun Beantwoorden
Is er bij iemand een website bekend waar ik elke dan na kan kijken of er een waarschuwing voor phytophtora is zodat ik op tijd mijn maatregelen kan nemen?
Alvast bedankt voor het antwoord.
Door Plantaardig op 2 Jun Beantwoorden
Hallo Jan,
1. kijk eens op deze webpagina http://www.dacom.nl/masterplan/ , en klik op de juiste Nederlandse provincie, je vindt er de sterkte van de infectiedruk terug
2. Kijk, voor België op de eerste pagina, linksboven op http://www.pcainfo.be . je hebt alvast een indicatie, alhoewel enkel leden het bericht volledig kunnen lezen
Door tom huisinga op 10 Jun Beantwoorden
Hallo henk,
Inyteressante tip over die behandeling met melk…
Vraag; hoeft die behandeling maar 1 keer te gebeuren…?
Door toine op 10 Jun Beantwoorden
laatst had ik een aantal truffelaardappels over met al grote uitlopers.Die heb ik geplant en zijn grote planten geworden die er gezond uitzien. De eerste bloemen zijn nu zichtbaar. Ik weet verder niets van dit ras, buiten het gebruik in restaurants,dus of ze ziekte gevoelig zijn, en wanneer ik ze moet oogsten
Door Jan op 10 Jun Beantwoorden
Beste Luc,
Ik woon op ongeveer 10 kilometer van Maaseik. Op 9 juni heb ik de eerste vlekjes van de aardappelziekte in mijn Sante’s gevonden.
Ik heb de aangetaste bladeren afgeknipt en in de restafvalcontainer gegooid. Ik hoop dat ik dat nog even vol kan houden. De planten beginnen in bloei te komen, dus volgens de theorie zouden er al aardappelen aan moeten zitten.
Groeten uit Jansmoestuin Beegden, Nederland.
Door henk op 11 Jun Beantwoorden
ik doe het altijd maar 1 keer ik heb maandag 2 juni een gedeelte frieslanders er uit gehaald waren prachtig mooi en lekker ik ga er nu alles uit halen (10 juni)
groet henk
Door tom huisinga op 11 Jun Beantwoorden
Hallo henk,
Bedankt voor je reaktie…zou ik die behandeling nu ook nog kunnen uitvoeren, denk je…? Ik heb inmiddels twee keer chemisch bespoten…Heb nog allerlei aardappels staan; vroege en late..
Ik kan me haast niet voorstellen dat het werkt? Hoe lang doe je deze methode al en nooit last gehad?
Door Dries op 11 Jun Beantwoorden
Beste,
Ik ben dit jaar voor de eerste maal begonnen met het planten van aardappelen. ik heb een paar rijen bintjes staan en een paar desires. Ik zou deze graag willen grootbrengen zonder te moeten sproeien met chemische bestrijdingsmiddelen.
Bestaan er andere manieren om dit tegen te gaan? ik heb al gelezen over het planten van afrikaantjes. moet dit dan aan de rand, of tussen de rijen?
zijn er nog andere methoden?
groetjes
Dries
Door henk op 12 Jun Beantwoorden
ik doe dit als ze 20 cm hoog zijn of het nu nog kan weet ik niet ik doe dit 4 jaar er zij ner meer die het niet geloven maar die het doet hebben nooit geen last wij gebruiken calcium melk daar zit ook kalk in dat heeft ook een goed effect op je aardappels
groet henk
Door tom huisinga op 12 Jun Beantwoorden
Hallo henk,
nogmaals bedankt voor je reaktie; je moet het niet persoonlijk opvatten hoor, maar het klinkt zo simpel om waar te kunnen zijn…
Ik ga in ieder geval alsnog ermee spuiten en de chemische behandeling wat verminderen… es kijken hoe dat gaat.
En volgend jaar dan vanaf het begin behandelen met die calcium melk…
Door tom huisinga op 12 Jun Beantwoorden
hallo henk,
hier ben ik nog een keer…het schiet me ineens te binnen: die methode van jou, is die ook werkzaam bij tomaten?
groetjes
tom
Door henk op 13 Jun Beantwoorden
dat weet ik niet ik heb nooit geen zieke tomaten
en ik giet het over de aardappels met een planten gieter
geen sproeier
groet henk
Door h smit op 11 Jul Beantwoorden
Hallo,
Wil graag weten waar ik nog het ras Granola kunt bestellen als pootgoed.
Met vr. groeten
h smit
Door Lonneu A. op 12 Jul Beantwoorden
Geachte Heer,
Dit gekende aardappelras is te verkrijgen in de tuincentra AVEVE België, alsook bij Philips Snellings, een vrije tuincentrale in Sint-Huibrechts-Hern, een deelgemeente van Hoeselt, Limburg,België.
Ikzelf plant dit aardappelras al jaren en daarvoor mijn vader, dit is een ras dat vrij ziekte resistent is, bij het planten geef ik per are 0,5 kg.
Patentkali en voor het aanaarden nogmaals met een kleine hoeveelheid gedroogd koemest, na ongeveer 120 dagen is dit ras rooirijp en de knollen zijn gaaf en egaal, dit ras is een lekkere kook- en friet aardappel,
Veel succes ermee, zeker het proberen waard,
Groeten,
Adelin
Door Leo van Zandwijk op 24 Aug Beantwoorden
Ik heb mijn aardappelen (ik denk meerlanders) geoogst.
Het loof was nog groen en niet aangetast.Nu merk ik, dat voornamelijk de grote knollen hol zijn en van binnenuit zijn gerot.De knollen zien er van buiten gaaf uit. De grond is niet eerder voor aardappelteelt gebruikt.
Wat is de oorzaak?
Door Plantaardig op 24 Aug Beantwoorden
Beste Leo
Het ras ken ik persoonlijk niet,
maar het vermoeden is groot dat we hier te doen hebben met het fenomeen “holheid”
Lees en bekijk de foto’s in dit artikel eens : waarschijnlijk vindt u daarin wat u zoekt
Holheid bij aardappelen
groetjes,
Luc
Door van de kerckhove filip op 17 Apr Beantwoorden
Hallo Henk,
Bedoel je met calcium melk dan volle melk?dit voor de aardappelen te besproeien.
dank bij voorbaat
filip
Door Jorg op 28 Mei Beantwoorden
Ga henk zijn werkwijze ook maar is proberen. Baat het niet, dan schaadt het niet.
Door lieven op 8 Jun Beantwoorden
Goeie rassenkeuze, dàt is pas preventie!
Bintjes zijn supergevoelig (dat weet iedereen), Sarpo Mira & Sarpo Axona & Sarpo Una zijn heel resistent! Plantgoed deze rassen heb ik dit najaar – in beperkte mate -, maar je kunt het ook vinden bij Arpobel; vraag in ieder geval bij je gewone leverancier naar deze rassen, zodat onze grond en ons grondwater wat minder vergif te vreten krijgen de komende jaren.
De klassieke patattenboer spuit gemakkelijk meer dan 20 keer per teeltseizoen, en niet met karnemelk, maar met producten die (a) hem veel kosten, (b) Europees goedgekeurd zijn onder druk van de industrie – want er valt veel poen mee te scheppen en (c) altijd wel een effect hebben op het leefmilieu & de volksgezondheid: daarom niet meteen meetbaar, maar toch op langere termijn & ook door de combinatie met alle andere gifstoffen die we lozen.
Door Hofspook op 17 Jun Beantwoorden
Sproei je dagelijks melk, wekelijks of anders?
Door Myriam Vereertbrugghen op 17 Jun Beantwoorden
Dag mijnheer Weterings, uw junior biologische aardappelen, waar koopt u die ?
Ik zet altijd nocola’s en heb bij mijn weten ook nooit de plaag gehad en ook nooit gespoten, Myriam
Door Myriam Vereertbrugghen op 17 Jun Beantwoorden
Dag henk, ook ik dank je voor de tip met de melk, want ik spuit ook nooit en dus liefst alles naturel, groetjes Myriam
Door F.W.Weterings op 18 Jun Beantwoorden
Hallo Myrian. Vereertbrugghen.
Ik koop mijn Junior aardapppels bij Zaadhandel
van der Wal in hoogeveen.
Mvg Frans.Weterings
Door Fil2 op 19 Jul Beantwoorden
Hallo,ik heb ook Desiree geplant begin april.Na een weekje verlof, kom ik terug thuis en stel vast dat de plaag heeft toegeslagen.Het overgrote deel is aangetast. Heb gisteren al het loof afgesneden, en enkele hutten uitgedaan. Slechts enkele slechte aardappelen gevonden. Wat moet ik nu doen ?Moet ik nu toch nog sproeien tegen de plaag ?De aardappel mocht zeker nog een maand blijven zitten, en is dus nog niet volgroeid (rijp?), maar door de plaag, moet ik dan nu gaan oogsten ?Hulp aub…Fil.
Door fil op 19 Jul Beantwoorden
hallo aan de andere fil
dit is een mailtje van fil, ik gebruikte fil tot nu toe maar zie dat er nog een fil aanwezig is. Dus dan zal ik het in het vervolg op mijn andere naam houden wel degelijk sierra tango.
slegers theophiel daarom sierra tango dus luc herman nico de fil van voorheen wordt sierra tango .het mailadres liegt niet, dus het zal wel in orde komen.
Wel een nieuw adres, dat zullen jullie al wel weten zeker. groeten fil.
19/07/09
13.31u
Door Plantaardig op 19 Jul Beantwoorden
Hallo aan Fil nr2
Het is goed dat je het loof afgedaan hebt. Helaas is de plaag al doorgegaan tot in de knollen.
Sproeien heeft nu geen zin meer. Al het loof afdoen was het beste dat je kon doen
Nu misschien een weekje wachten om de aardappels wat te laten afrijpen, maar daarna toch wel oogsten, want de zieke aardappelen kunnen eventueel de goede verder aantasten.
groetjes
Luc
Door Willy V P op 7 Aug Beantwoorden
vraag aan henk
Calcium melk ?? mischien een domme vraag maar is dat
– volle melk ?
– karnemel (of magere melk ) al dan niet met additieven
– of zoiets als een mengeling van producten
en waar kan men dat kopen en onder welke vorm is
het te verkrijgen ?