{"id":2276,"date":"2010-04-28T21:49:00","date_gmt":"2010-04-28T19:49:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.plantaardig.com\/groenteninfo\/?p=2276"},"modified":"2012-02-25T22:08:29","modified_gmt":"2012-02-25T21:08:29","slug":"de-slawortelboorder-straks-ook-in-jullie-moestuin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.plantaardig.com\/groenteninfo\/berichten\/de-slawortelboorder-straks-ook-in-jullie-moestuin\/","title":{"rendered":"Alle informatie over de slawortelboorder, straks ook in jullie moestuin?"},"content":{"rendered":"

\"Slawortelboorder\"<\/a>
\nDit artikel is een gevolg van, en een vervolg op, het vorig jaar gepubliceerde bericht
\n\u201cSlawortelboorder doet bijna oogstbare kroppen sla verwelken<\/strong><\/a>\u201d<\/p>\n

Na de vaststelling van deze vrijwel onbekende plaag door Herman de Moor waren er talrijke bruikbare reacties van lezers die het fenomeen ook vaststelden in hun tuin. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Na evaluatie van deze reacties, na consultatie van beschikbare literatuur, en met de ervaringen in de groentetuin van Herman, zijn we ertoe gekomen een allesomvattend artikel over de slawortelboorder<\/strong> te maken. We hopen dat door dit artikel de plaag beter herkend zal worden, wat door de ondergrondse levenswijze niet altijd even gemakkelijk is. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

In dit artikel:<\/span><\/strong>
\n1. Beschrijving van de slawortelboorder (vlinder en rups)\u00a0 en de kenmerken van de schade, gebaseerd op literatuurstudie.
\n2. Verwerking van de waarnemingen gebaseerd op het voorkomen in talrijke slabedden bij Herman en bij onze lezers.
\n3. Aanbevelingen voor preventie en bestrijding.
\n4. Eindconclusie <\/em>Credits
\n<\/span><\/strong>Opzoekingswerk, praktijkwaarneming, tekst en foto\u2019s\u00a0 : Herman de Moor<\/a>.
\nOpzoekingswerk, nazicht en redactie : Luc Dedeene<\/a><\/span><\/em><\/p><\/blockquote>\n

Het loont zeker de moeite dit artikel goed door te nemen. Tot op heden was er nog geen zo\u2019n uitgebreide bespreking van de slawortelboorder te vinden, toch zeker niet in onze eigen taal. Vanzelfsprekend rekenen we op jullie feedback!<\/p>\n

Inleiding<\/h3>\n

Tot op heden hadden wij in onze groentetuin occasioneel teeltverlies door welgekende insecten zoals:
\n– emelten<\/a> : de larven van de langpootmug
\n– engerlingen<\/a> : de larven van meikever, junikever, rozenkever.
\n– aardrupsen<\/a> : de rupsen van nachtvlinders.
\n– larven van de taxuskever<\/a>
\n– ritnaalden<\/a> : de larven van de kniptor<\/p>\n

Maar, 2009 bleek echter het jaar van een nieuwe belager van onze slasoorten te worden: de slawortelboorder!<\/p>\n

De vele slateelten waar wij gedurende de kritische maanden mei-juni-juli ondervinding konden opdoen, hebben geleerd dat het absoluut noodzakelijk was dit onderwerp degelijk uit te spitten. Dankzij de talrijke reacties van onze lezers kregen wij een goed zicht op de ernst van de aantasting.<\/p>\n

Naast beschrijvingen gebaseerd op beschikbare literatuur is in dit artikel ook getracht om objectief de mogelijke preventieve en curatieve maatregelen te bespreken. Allerminst een gemakkelijke zaak zo bleek. Vandaar dat dit artikel er ook niet zo vlug aankwam. Met onze dank aan alle lezers die aan ons hun ervaringen en idee\u00ebn wilden meedelen.<\/p>\n

1. Beschrijvingen gebaseerd op beschikbare (internet)-literatuur<\/h2>\n

1.1 Naamgeving
\n<\/strong>De slawortelboorder (Korscheltellus lupulinus, Common Swift EN, la Louvette FR) maakt deel uit van de familie der wortelboorders (Hepialidae).<\/p>\n

Tot dezelfde familie ( http:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Categorie:Wortelboorder<\/a> ) behoren eveneens\u00a0 de hop-, heide-, gemarmerde- en oranje wortelboorder.<\/p>\n

1.2 Uitzicht en bouw van de vlinder
\n<\/strong>\"800px-Korscheltellus_lupulinus01\"<\/a>
\nFoto van de slawortelboorder, de vlinder<\/strong> (met toestemming \u00a9Entomart, <\/span><\/em>www.entomart.be<\/span><\/em><\/a> )
\n<\/span><\/em>De vlinders zijn van gemiddelde afmeting (25 tot 40mm), hun kaken zijn rudimentair, ze hebben korte tastsprieten. De voorste vleugels zijn bruin-geelachtig, min of meer voorzien van witte vlekjes (speciaal bij het mannetje), de achterste vleugels zijn grijs-geelachtig, donkerder bij het mannetje.<\/p>\n

1.3 Voorkomen
\n<\/strong>Een niet zo gewone soort waarvan de aanwezigheid breed\u00a0 verspreid en sterk verschillend is doorheen de Europese landen. Ze worden o.a. waargenomen (gespot) in Nederland via volgende site http:\/\/waarneming.nl\/soort\/view\/9606<\/a>. Vervang de begindatum door bv. 2009-04-01 en klik op OK om de waarnemingen te zien van 2009<\/p>\n

1.4 De eieren
\n<\/strong>0,5 mm in doorsnede, bijna volledig rond, witachtig, vervolgens zwart.<\/p>\n

1.5 De rups<\/strong><\/p>\n

Tot 35 mm lang, wit, blinkend, doorschijnend waardoor de zwarte darminhoud vaak zichtbaar is, voorzien van vele lange fijne haartjes. Grote kop helder bruin-rood van kleur. Extreem beweeglijk en zeer vlug opgeschrikt als ze gestoord wordt.<\/p>\n

\"rups-slawortelboorder\"<\/a><\/p>\n

Foto\u00a0 : Rups van de slawortelboorder.<\/strong><\/strong>\"rupsen<\/a><\/p>\n

Foto: rupsen van de slawortelboorder van diverse groottes.
\n<\/strong>
\n<\/strong>1.6 De cocon :
\n<\/strong>20 mm lang, bruin-roodachtig met uitsteeksels op de buikzijde en getande kartelingen op de rugzijde.<\/p>\n

1.7 Biologie
\n<\/strong>De vlinders vliegen bij valavond in mei en juni, zeer uitzonderlijk in augustus en september, rakelings over de weiden, gazons en de weilanden, in fladderende zwermen.<\/p>\n

Het vrouwtje legt tot 300 eitjes welke ze willekeurig, tijdens haar nachtelijke vluchten, loslaat aan de basis van de planten.<\/p>\n

De eieren broeden uit na ongeveer 9 dagen. De jonge rupsen boren zich in de grond en vreten de kraag en de wortels van de planten uit.<\/p>\n

Vervolgens leven ze verder in de grond dank zij het eten van de wortels van grasachtige en talrijke andere planten, voornamelijk deze met een vleesachtig of houtachtig wortelstelsel.<\/p>\n

Ze bouwen in de grond voedingsgangen, bezet met zijdeachtige draden, waarin zij zich opgerold verbergen als men hen stoort. Ze kunnen evenwel gemakkelijk gevangen worden door het uitgraven van de grond.<\/p>\n

De rupsen groeien ook tijdens de winter en zijn\u00a0 bestand tegen de koude. In de lente (april-mei) transformeert de rups op \u00e9\u00e9n maand tijd naar een nieuwe vlinder.<\/p>\n

1.8 Levenscyclus
\n<\/strong>Per jaar \u00e9\u00e9n generatie. De vlinder vliegt uit in mei-juni, legt zijn eieren. De larven ontwikkelen en voeden zich tot de lente van het volgend jaar ondergronds.<\/p>\n

1.9 Habitat
\n<\/strong>Open graslanden, heiden, moerassen en grazige bospaden; ook tuinen en wegbermen in stedelijke omgeving.<\/p>\n

1.10 Waardplanten en schade
\n<\/strong>De rups van slawortelboorder\u00a0 is erg actief en de larve kan een zeer vervelend ongedierte zijn in de tuinen waar zij zich, door haar kracht en lenigheid, moeiteloos vrij snel verplaatst van de ene plant naar de andere.<\/p>\n

De geprefereerde waardplanten van de rups zijn de slasoorten maar ze is eveneens bekend om\u00a0 belangrijke schade die ze soms aanricht bij de teelt van aardbeien.<\/p>\n

Bovendien blijkt de slawortelboorder-larve, bij gebrek aan lekkere sla, nog andere slachtoffers te maken o.a. bij vaste planten en bloem(bollen) zoals bvb iris, dahlia, pioen en lelie. Ongecontroleerde aantastingen van vaste planten riskeren zich verder uit te breiden en van jaar tot jaar erger te gaan worden.<\/p>\n

1.11 Symptomen
\n<\/strong>De (sla)plant vertoont eerst gedurende enkele dagen een doffe kleur alsof ze gebrek heeft aan water. Vooral \u2018s avonds, na een warme dag, is dit verschijnsel goed waar te nemen.
\nLater ligt de aangetaste plant er slap en levenloos bij en blijkt de kraag ter hoogte van de grond volledig “uitgeboord”.
\nDoor dicht bij het wortelstelsel dieper in de grond te gaan graven vindt men al heel vlug een zeer beweeglijke en geagiteerde rups op worteldiepte.<\/p>\n

\"slawortelboorder\"<\/a><\/p>\n

Foto: links gezonde krop, rechts krop met doffe kleur en slappe bladeren.<\/strong><\/p>\n

\"slawortelbaar-schade-wortelvraat\"<\/a>
\n<\/strong>Foto: stengel is helemaal doorboord.<\/strong><\/p>\n

1.12 Bestrijding :<\/strong><\/p>\n